Κάθε Δευτέρα αποφασίζεις
Τη Δευτέρα η απόφαση είναι καθαρή. Την Παρασκευή έχει ξεθωριάσει. Η θέληση κουράζεται. Αυτό που κρατάει είναι ο ρυθμός της μέρας.
Κάθε Δευτέρα αποφασίζεις ότι αυτή η εβδομάδα θα είναι αλλιώς. Η απόφαση είναι καθαρή και ειλικρινής. Την Τρίτη κρατάει. Την Τετάρτη κουράζεσαι. Την Παρασκευή το βράδυ έχει ξεθωριάσει. Και την Κυριακή, μέσα στην ησυχία, λες το γνωστό: «Από Δευτέρα.» Τη Δευτέρα αποφασίζεις ξανά.
Δεν σου λείπει χαρακτήρας. Στη δουλειά τα βγάζεις πέρα σε πολύ πιο δύσκολα. Απλώς ζητάς από τη θέληση κάτι που δεν μπορεί να σηκώσει μόνη της.
Η θέληση κουράζεται
Το κίνητρο πάει κι έρχεται. Η διάθεση αλλάζει κάθε μέρα. Στο τέλος μιας μεγάλης μέρας, η αντοχή σου είναι συνήθως χαμηλή.
Μια απόφαση που στηρίζεται μόνο στη θέληση ξανασυζητιέται κάθε βράδυ. «Μόνο λίγο.» «Σήμερα το αξίζω.» «Από αύριο.» Και το βράδυ, τη διαπραγμάτευση συνήθως την κερδίζει η κούραση.
Μια συνήθεια δεν ξανασυζητιέται. Απλώς γίνεται. Τις καλές σου μέρες, δεν χρειάζεσαι ρουτίνα. Τη χρειάζεσαι τις μέρες που δεν αντέχεις. Τότε δεν σε κρατάει η θέληση. Σε κρατάει η συνήθεια.
Η έρευνα για τις συνήθειες δείχνει κάτι απλό. Όταν το κίνητρο πέφτει, η συνήθεια συνεχίζει. Την ξυπνάει η ώρα, ο τόπος, η παρέα. Γι' αυτό η Παρασκευή στις επτά έχει τόση δύναμη. Και γι' αυτό μια καινούρια συνήθεια, με τον καιρό, μπορεί να αποκτήσει την ίδια.
Η ήσυχη Κυριακή
Η πιο δύσκολη ώρα συχνά δεν είναι η κρίση. Είναι μια ήσυχη Κυριακή που δεν έχει τίποτα. Μέσα στην εβδομάδα σε κρατούν το ξυπνητήρι και η δουλειά. Δεν χρειάζεται καν να το σκεφτείς. Το Σαββατοκύριακο δεν σε κρατάει τίποτα. Ο χρόνος δεν έχει σχήμα. Και μέσα σου ακούγεται μια σκέψη: «Αυτό ήταν;»
Η σκέψη αυτή δεν σημαίνει ότι η ζωή σου είναι άδεια. Σημαίνει ότι ο ελεύθερος χρόνος σου δεν έχει ακόμα σχήμα. Όσο πιο γρήγορα τρέχει η εβδομάδα σου, τόσο πιο δυνατά ακούγεται η ησυχία.
Η ηρεμία συχνά δεν μοιάζει με ξεκούραση. Μοιάζει με κενό. Με ανησυχία. Με βαρεμάρα. Σαν να λείπει κάτι. Αυτή η αίσθηση δεν σου λέει όλη την αλήθεια. Είναι το σώμα σου, συνηθισμένο στην ένταση, που ζητάει ό,τι ξέρει.
Ο άδειος χρόνος σπάνια μένει άδειος. Καλύτερα να τον γεμίσεις εσύ.
Η παρόρμηση μοιάζει με κύμα. Ανεβαίνει, κορυφώνεται και μετά πέφτει. Συνήθως, αν δεν την ταΐσεις, περνάει. Μέχρι να περάσει, γέμισε την ώρα με κάτι αληθινό. Μια βόλτα. Ένας άνθρωπος που σε ηρεμεί. Κάτι που φτιάχνεις με τα χέρια σου.
Αν πίνεις πολύ και κάθε μέρα, μην κόψεις το ποτό απότομα. Το ίδιο ισχύει για ηρεμιστικά και χάπια ύπνου. Μπορεί να είναι επικίνδυνο. Μίλα πρώτα με γιατρό. Αν έχεις σπασμούς, σύγχυση ή παραισθήσεις, κάλεσε το 166 ή το 112.
Υπάρχει διαφορά ανάμεσα στη ζωντάνια και στην αναστάτωση. Αναστάτωση είναι η καρδιά που χτυπάει, η ένταση, η αδρεναλίνη. Ζωντάνια είναι να γελάς αληθινά και να κοιμάσαι ήσυχα. Η γαλήνη δεν φωνάζει. Γι' αυτό στην αρχή μοιάζει με τίποτα.
Μια μέρα με σχήμα
Η ρουτίνα δεν είναι φυλακή. Είναι ο σκελετός που σε στηρίζει. Δεν χρειάζεται μεγάλο σχέδιο. Χρειάζεσαι τρία ή τέσσερα σταθερά σημεία.
- Η ίδια ώρα ύπνου και ξυπνήματος.
- Φαγητό σε κανονικές ώρες.
- Λίγη κίνηση, έστω μια βόλτα.
- Ένας άνθρωπος που βλέπεις ή παίρνεις τηλέφωνο.
Αυτά δεν είναι μικροπράγματα. Είναι τα κάγκελα που σου επιτρέπουν να σταθείς.
Για τις ώρες που ξέρεις ότι είναι δύσκολες, κάνε σχέδιο από πριν. Η Παρασκευή στις επτά. Η Κυριακή το απόγευμα. Ξέρεις ήδη πού θα είσαι και με ποιον. Μια προπόνηση, ένα φαγητό, μια επίσκεψη. Το σχέδιο το φτιάχνεις την Τετάρτη, όχι την Παρασκευή στις επτά. Τότε η θέληση έχει ήδη κουραστεί.
Και κάτι ακόμα: τα βαρετά. Ο λογαριασμός στο συρτάρι. Το τηλέφωνο που δεν θες να κάνεις. Το ραντεβού που ξέχασες τρεις φορές. Δεν τα αφήνεις επειδή είναι δύσκολα. Τα αφήνεις επειδή σε κάνουν να νιώθεις άσχημα. Η αναβολή φέρνει ανακούφιση για μία ώρα. Μετά το βάρος γυρίζει, λίγο πιο βαρύ. Και το βάρος ψάχνει κάτι να το σκεπάσει.
Διάλεξε ένα. Το πιο μικρό, αυτό που θέλει δέκα λεπτά. Το βαρετό είναι το καινούριο γενναίο.
Δεν χρειάζεται να αλλάξεις όλη τη ζωή σου μέσα σε μια εβδομάδα. Ούτε να το κάνεις χωρίς στήριξη. Χρειάζεσαι μια μέρα με σχήμα. Και μετά άλλη μία. Έτσι, την άλλη Δευτέρα, δεν ξεκινάς από το μηδέν.
Η ζωή του ενήλικα δεν είναι τιμωρία. Είναι το δικαίωμα να αποφασίζεις εσύ για τη μέρα σου. Όχι μία φορά, τη Δευτέρα. Λίγο, κάθε μέρα.
Πηγές
- Wood, W., & Rünger, D. (2016). Psychology of habit. Annual Review of Psychology, 67, 289–314. Οι συνήθειες ενεργοποιούνται από την ώρα, τον τόπο και την παρέα. Συνεχίζουν και όταν το κίνητρο πέφτει.
- Sirois, F., & Pychyl, T. (2013). Procrastination and the priority of short-term mood regulation: Consequences for future self. Social and Personality Psychology Compass, 7(2), 115–127. Η αναβολή ως τρόπος να αποφύγεις ένα δυσάρεστο συναίσθημα.
- Marlatt, G. A., & Gordon, J. R. (επιμ.) (1985). Relapse Prevention: Maintenance Strategies in the Treatment of Addictive Behaviors. Guilford Press. Η εικόνα της παρόρμησης σαν κύμα που ανεβαίνει και πέφτει.
- Οι υπόλοιπες εικόνες είναι δικές μας.