Ο χειρότερος που ξέρεις

Πας στη δουλειά σου, πληρώνεις ό,τι χρωστάς. Η σύγκριση με τον χειρότερο σε βγάζει πάντα λάδι. Υπάρχει πιο τίμιο μέτρο.

Από την ομάδα του apex/rtisi online · 25 Οκτωβρίου 2026

Έχεις δίκιο. Δεν είσαι σαν αυτούς.

Πας στη δουλειά σου κάθε πρωί. Πληρώνεις ό,τι χρωστάς. Κανείς δεν έχει παραπονεθεί.

Μπορεί να είναι το ποτό κάθε βράδυ, για να κλείσει η μέρα. Η κοκαΐνη του Σαββάτου. Το στοίχημα στο διάλειμμα. Η κάνναβη για να κοιμηθείς. Απ' έξω δεν φαίνεται τίποτα.

Κι όταν περνάει η σκέψη, η απάντηση είναι έτοιμη. Ξέρεις κάποιον πολύ χειρότερο. Τον συνάδελφο που έχασε τη δουλειά του. Τον ξάδερφο που χρωστάει σε όλους. Τον γνωστό που κάποτε τον μάζεψαν από τον δρόμο. Μπροστά τους, εσύ είσαι μια χαρά. Μπορεί και να είσαι. Η σύγκριση όμως δεν το αποδεικνύει.

Μια σύγκριση που την κερδίζεις πάντα

Η σύγκριση με τον χειρότερο είναι ο πιο εύκολος τρόπος να βγαίνεις λάδι. Πάντα υπάρχει κάποιος πιο κάτω. Και η γραμμή μετακινείται μαζί σου.

Ίσως κάποτε έλεγες «ποτέ πριν από τη δουλειά». Μετά «ποτέ χωρίς παρέα». Μετά «ποτέ με τα λεφτά του σπιτιού». Κάθε φορά που περνάς μια γραμμή, τραβάς καινούρια, λίγο πιο κάτω. Ο χειρότερος που ξέρεις μένει πάντα ένα σκαλί πιο κάτω από σένα.

Η σύγκριση έχει κι ένα κρυφό κέρδος. Σε γλιτώνει από μια ερώτηση που δεν θες να κάνεις. Όσο κοιτάς εκείνον, δεν κοιτάς εσένα. Και τα δικά του φαίνονται, ενώ τα δικά σου όχι.

Είναι σαν να κρίνεις πώς οδηγείς κοιτώντας τον πιο επικίνδυνο οδηγό του δρόμου. Πάντα κάποιος περνάει με κόκκινο. Αυτό δεν λέει τίποτα για τα δικά σου φρένα. Ο καλός οδηγός δεν κοιτάζει τους άλλους για να δει αν πάει καλά. Κοιτάζει το δικό του ταχύμετρο.

Τι μετράει όταν κοιτάς από μέσα

Πολλοί ψυχίατροι και ψυχολόγοι δουλεύουν με ένα αμερικανικό εγχειρίδιο. Για το αλκοόλ και τις ουσίες, έχει έντεκα κριτήρια. Μόνο τα τρία αφορούν τη δουλειά, το σπίτι και τους ανθρώπους σου. Δηλαδή όσα θα έβλεπε κάποιος απ' έξω.

Τα άλλα οκτώ αφορούν τον έλεγχο, το ρίσκο και το σώμα. Είναι το «θα πιω δύο» που γίνεται πέντε. Οι προσπάθειες να το μειώσεις, που δεν κράτησαν. Οι ώρες που φεύγουν για να το βρεις, να το κάνεις, να συνέλθεις. Η λαχτάρα. Η ανάγκη για όλο και περισσότερο. Τα νεύρα, το τρέμουλο ή η αϋπνία όταν λείπει. Το ότι συνεχίζεις, ενώ ξέρεις τι σου κάνει στον ύπνο ή στο στομάχι. Η χρήση πριν οδηγήσεις ή όπου αλλιώς κινδυνεύεις.

Τα περισσότερα γίνονται μέσα σου και δεν τα βλέπει κανείς. Πόσα ισχύουν και τι σημαίνουν για σένα, το κρίνει γιατρός ή ψυχολόγος μαζί σου. Για τον τζόγο, τα κριτήρια είναι εννιά. Κι εκεί, τα περισσότερα δεν φαίνονται.

Μια μεγάλη αμερικανική καταγραφή κοίταξε ανθρώπους που δουλεύουν με πλήρες ωράριο. Σχεδόν ένας στους δέκα είχε πρόβλημα με αλκοόλ ή ουσίες, στα χρόνια 2008–2012. Το ότι δουλεύεις κανονικά δεν αποδεικνύει τίποτα.

Μέτρα το αλλιώς

Βγάλε τον άλλον από τη σύγκριση. Μείνε εσύ και αυτό. Και ρώτα τον εαυτό σου πράγματα που δεν περνούν από κανέναν άλλον. Απάντησε για τον τελευταίο χρόνο, όχι για την καλύτερη εβδομάδα σου.

• Πόσες φορές είπες «σήμερα όχι» και το τήρησες;
• Πόση ώρα της μέρας το σκέφτεσαι, πριν έρθει η ώρα του;
• Πόσο συχνά πας παραπάνω απ' όσο σκόπευες;
• Χρειάζεσαι πια περισσότερο για να νιώσεις το ίδιο;
• Παίζεις ξανά για να πάρεις πίσω όσα έχασες;
• Πότε πέρασε τελευταία φορά ένας μήνας χωρίς αυτό, χωρίς να σου λείψει;

Δεν είναι τεστ. Δεν υπάρχει βαθμός. Οι ερωτήσεις σε φέρνουν απέναντι στον εαυτό σου, χωρίς τον χειρότερο δίπλα. Πρόσεξε ποια ερώτηση απέφυγες να απαντήσεις. Αυτή αξίζει μια δεύτερη ματιά.

Δεν σου λέμε τι έχεις

Δεν σου λέμε ότι έχεις πρόβλημα. Αυτό δεν το ξέρει κανείς από ένα κείμενο. Σου λέμε κάτι πιο απλό. Δεν το μαθαίνεις συγκρίνοντας τον εαυτό σου με τον χειρότερο που ξέρεις.

Πολλοί περιμένουν μια απόδειξη απ' έξω. Μια απόλυση, έναν μεγάλο καβγά, ένα τρακάρισμα. Δεν χρειάζεται να φτάσεις εκεί για να κοιτάξεις.

Το μαθαίνεις κοιτάζοντας τη δική σου μέρα, με ειλικρίνεια. Πιο εύκολα, με κάποιον απέναντι που δεν σε κρίνει. Κάποιον που δεν θα σε συγκρίνει με κανέναν. Κι αν η ματιά σου δείξει ότι όλα είναι εντάξει, θα το ξέρεις. Όχι επειδή κάποιος άλλος είναι χειρότερα.

Η ζωή σου συνεχίζει κανονικά. Αυτό μετράει. Δεν απαντά όμως στο ερώτημα.