Πώς να βοηθήσεις κάποιον που πίνει
Τα παρακάλια, οι φωνές και τα κρυμμένα μπουκάλια δεν έφεραν αλλαγή. Υπάρχει ένας πιο ήρεμος τρόπος, που ξεκινά από σένα. Οι έρευνες τον έχουν δοκιμάσει.
Εννιά το βράδυ. Ακούς να ανοίγει το δεύτερο κουτάκι μπίρα. Ξέρεις πώς θα πάει η βραδιά. Η φωνή του θα δυναμώσει λίγο. Η ταινία δεν θα τελειώσει. Θα αποκοιμηθεί στον καναπέ. Το πρωί θα πει «δεν ήταν τίποτα». Κάποια νύχτα γράφεις στο κινητό «ο άντρας μου πίνει κάθε μέρα». Και μετά, «πώς να βοηθήσω κάποιον που πίνει».
Μπορεί να είναι ο σύντροφός σου, ο πατέρας σου, ο αδερφός σου. Γράφουμε «εκείνος». Ισχύει το ίδιο για εκείνη.
Ό,τι έχεις δοκιμάσει μέχρι σήμερα, το έκανες από αγάπη. Τα παρακάλια, οι φωνές, το μπουκάλι που άδειασες στον νεροχύτη. Υπάρχει κι ένας άλλος δρόμος, πιο ήσυχος. Οι έρευνες τον έχουν δοκιμάσει.
Ένας τρόπος που έχει μελετηθεί
Λέγεται CRAFT, από τα αρχικά του στα αγγλικά. Είναι μια μέθοδος για τις οικογένειες. Δεν σου ζητά να τον πιέσεις, ούτε να τον εγκαταλείψεις. Σου δείχνει πώς να αλλάξεις τη δική σου κίνηση μέσα στο σπίτι.
Σε έρευνες, έφερε περισσότερους σε βοήθεια από άλλους τρόπους, όπως η οργανωμένη αντιπαράθεση. Και οι οικογένειες ένιωσαν καλύτερα, ό,τι κι αν αποφάσισε εκείνος. Δεν υπόσχεται ότι θα σταματήσει. Η απόφαση μένει σε εκείνον.
Η μέθοδος ξεκινά από την ασφάλεια. Αν φοβάσαι πώς θα αντιδράσει, μην ανοίξεις την κουβέντα χωρίς στήριξη. Η δική σου ασφάλεια έρχεται πρώτη. Αν υπάρχει βία, κάλεσε το 100.
Ξεκίνα από σένα
Πριν πεις οτιδήποτε, παρατήρησε. Πότε πίνει περισσότερο; Τι γίνεται λίγο πριν; Τι του δίνει το ποτό εκείνη την ώρα;
Μπορεί να είναι η Παρασκευή με τους συναδέλφους. Ένα τηλεφώνημα με τη μητέρα του. Η σιωπή μετά τη δουλειά.
Πρόσεξε και τη δική σου αντίδραση εκείνη την ώρα. Τι κάνεις εσύ όταν πίνει; Τον μαλώνεις, τον φροντίζεις, κλείνεσαι στο δωμάτιο;
Δεν το κάνεις για να τον ελέγχεις. Το κάνεις για να δεις πού έχεις χώρο να κινηθείς.
Μίλα σε νηφάλια ώρα, με «εγώ»
Μην ανοίγεις κουβέντα όταν έχει πιει. Διάλεξε μια ήσυχη ώρα, όταν είναι νηφάλιος και ήρεμος.
Μίλα με «εγώ», όχι με «εσύ». Το «εσύ πάλι ήπιες» ανοίγει καβγά. Το «ανησύχησα χθες, όταν δεν σήκωνες το τηλέφωνο» ανοίγει κουβέντα.
Μίλα για κάτι συγκεκριμένο που έγινε, όχι για το ποιος είναι. Άφησε έξω τις ταμπέλες. Και βάλε μέσα κάτι καλό: «Μου λείπουν οι Κυριακές που πηγαίναμε για καφέ».
Μη μαζέψεις όλη την οικογένεια απέναντί του. Ένα ήρεμο λεπτό, χωρίς ακροατήριο, πιάνει περισσότερο.
Πρόσεξε τις νηφάλιες στιγμές
Τις κακές βραδιές τις μετράμε. Τις καλές συχνά δεν τις προσέχουμε καν.
Όταν δεν έχει πιει, δείξ' του ότι το χαίρεσαι. Ένα φαγητό μαζί, μια βόλτα, ένα «πέρασα ωραία σήμερα».
Όταν πίνει, κάνε ήρεμα ένα βήμα πίσω. Δεν χρειάζεται καβγάς ούτε κήρυγμα. Απλώς η βόλτα δεν γίνεται απόψε. Έτσι η νηφάλια ζωή γίνεται πιο ζεστή από το ποτήρι.
Άσε τις συνέπειες να φτάνουν σε εκείνον
Από αγάπη, μαζεύεις. Γράφεις στον προϊστάμενό του ότι είναι άρρωστος. Πληρώνεις το πρόστιμο. Λες στους φίλους ότι είναι κουρασμένος. Έτσι το ποτό κοστίζει σε σένα, όχι σε εκείνον.
Την επόμενη φορά, δοκίμασε να μην καλύψεις. Αν αποκοιμήθηκε στον καναπέ, μένει εκεί. Αν άργησε στη δουλειά, το εξηγεί ο ίδιος. Δεν είναι τιμωρία. Είναι να του επιστρέψεις τη ζωή του. Το γράψαμε και στο «Το φρένο του συνοδηγού».
Τα παιδιά μένουν έξω από αυτό. Μίλα τους ήρεμα, με λόγια της ηλικίας τους. Πες τους ότι δεν φταίνε εκείνα.
Η εξαίρεση είναι ο κίνδυνος. Αν κινδυνεύει η υγεία του, καλείς βοήθεια. Αν δεν ξυπνά, ανασαίνει αραιά, κάνει σπασμούς ή εμετό, κάλεσε το 166. Ώσπου να έρθει βοήθεια, γύρισέ τον στο πλάι και μείνε κοντά του. Για το πώς λες ένα όριο, δες το «Όρια που σώζουν».
Όταν ανοίξει μια χαραμάδα
Κάποια στιγμή, μπορεί ο ίδιος να πει ότι κάτι δεν πάει καλά. Ίσως μετά από μια δύσκολη βραδιά, ίσως από το πουθενά. Εκεί μπορείς να του πεις ήρεμα ότι υπάρχει βοήθεια. Μία πρόταση, χωρίς κήρυγμα. Αν πει όχι, δώσ' του χρόνο να το σκεφτεί. Η πρόταση μένει στο τραπέζι.
Φρόντισε κι εσένα
Σιγά σιγά η ζωή σου μίκρυνε γύρω από το ποτήρι του. Δεν βλέπεις φίλους. Άφησες ό,τι σε γέμιζε. Ο ύπνος σου κρέμεται από το κλειδί στην πόρτα.
Η μέθοδος σού ζητά έναν στόχο μόνο για σένα. Ένα μάθημα, μια βόλτα, έναν φίλο που ξαναβλέπεις. Δεν μπορείς να στηρίξεις κανέναν, αν δεν στηρίζεσαι κι εσύ.
Η μέρα σου ανεβαίνει και πέφτει μαζί με τη δική του; Διάβασε το «Τι είναι η συνεξάρτηση».
Πώς βοηθάμε
Κάθε Τετάρτη στις 19:00 έχουμε δωρεάν online οικογενειακή ομάδα στήριξης. Τη συντονίζουν ψυχολόγοι μας, μαζί με ανθρώπους που το έζησαν. Ακούς, ρωτάς, δεν χρειάζεται να μιλήσεις. Μπαίνεις με όποιο όνομα θέλεις.
Αν θες χρόνο μόνο για σένα, υπάρχει και ατομική συνάντηση. Η πρώτη κρατά 50 λεπτά, μέσω βίντεο. Μιλάμε για το δικό σου σπίτι και τα δικά σου βήματα. Εκείνος δεν το μαθαίνει από εμάς.
Αν εκείνος πίνει πολύ κάθε μέρα, το απότομο κόψιμο μπορεί να είναι επικίνδυνο. Το εξηγούμε στο «Στερητικό σύνδρομο αλκοόλ». Αν αποφασίσει να σταματήσει, χρειάζεται γιατρός. Αν κάποιος κινδυνεύει αυτή τη στιγμή, κάλεσε το 166 ή το 112. Αν υπάρχει βία στο σπίτι, κάλεσε το 100. Αν είσαι γυναίκα, υπάρχει και η γραμμή SOS 15900, 24 ώρες. Αν σκέφτεσαι να βλάψεις τον εαυτό σου, πάρε το 1018. Το ίδιο αν εκείνος μιλά για θάνατο.
Πηγές
- Meyers, R. J., Roozen, H. G., & Smith, J. E. (2011). The Community Reinforcement Approach: An Update of the Evidence. Alcohol Research & Health, 33(4), 380–388. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3860533/ — Τι κάνει το CRAFT: δεν πιέζει, αλλάζει τη ζωή μέσα στο σπίτι, επιβραβεύει τις νηφάλιες ώρες και αποσύρεται ήρεμα όταν πίνει. Ξεχωρίζει τη στήριξη από τη διευκόλυνση, ξεκινά από τον κίνδυνο βίας, βάζει στόχους για την οικογένεια. Οι οικογένειες ένιωσαν καλύτερα, είτε ο άνθρωπός τους ζήτησε βοήθεια είτε όχι.
- Roozen, H. G., de Waart, R., & van der Kroft, P. (2010). Community reinforcement and family training: an effective option to engage treatment-resistant substance-abusing individuals in treatment. Addiction, 105(10), 1729–1738. https://doi.org/10.1111/j.1360-0443.2010.03016.x — Συστηματική ανασκόπηση: το CRAFT έφερε περισσότερους σε βοήθεια από τους άλλους δύο γνωστούς τρόπους. Οι οικογένειες βελτιώθηκαν και με τους τρεις.
- Miller, W. R., Meyers, R. J., & Tonigan, J. S. (1999). Engaging the unmotivated in treatment for alcohol problems: a comparison of three strategies for intervention through family members. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 67(5), 688–697. https://doi.org/10.1037/0022-006X.67.5.688 — Σύγκριση του CRAFT με την οργανωμένη αντιπαράθεση της οικογένειας και με μια ομάδα αλληλοβοήθειας, σε οικογένειες ανθρώπων που έπιναν.
- MedlinePlus, Εθνική Βιβλιοθήκη Ιατρικής των ΗΠΑ (2024). Helping a loved one with a drinking problem. Έλεγχος 17/07/2024. https://medlineplus.gov/ency/patientinstructions/000815.htm — Μίλα όταν δεν πίνει, με προτάσεις με «εγώ», για συγκεκριμένα πράγματα, χωρίς ταμπέλες. Μη λες ψέματα και μην τον δικαιολογείς. Η ασφάλεια πρώτη, και φρόντισε εσένα.
- NIAAA Alcohol Treatment Navigator. Starting the Conversation. https://alcoholtreatment.niaaa.nih.gov/support-through-the-process/starting-the-conversation — Ήρεμος τόνος χωρίς κρίση, όχι όταν είναι υπό την επήρεια, όχι όλοι μαζί απέναντί του.
- MedlinePlus (2025). Alcohol withdrawal. Έλεγχος 01/01/2025. https://medlineplus.gov/ency/article/000764.htm — Το απότομο κόψιμο μετά από πολύ και τακτικό ποτό μπορεί να γίνει γρήγορα επικίνδυνο και χρειάζεται γιατρό.
- Siljeholm, O., Eckerström, J., Molander, O., Sundbye, J., & Hammarberg, A. (2024). «Before, we ended up in conflicts, now we can provide support»: Experiences of CRAFT for parents of young adults with hazardous substance use. BMC Psychiatry, 24, 464. https://doi.org/10.1186/s12888-024-05913-x — Η μέθοδος CRAFT στην πράξη: ανάλυση του πότε και γιατί πίνει, θετική επικοινωνία, φυσικές συνέπειες, φροντίδα του εαυτού.